Ấn Độ đang săn lùng nguồn cung phân bón khắp thế giới giữa lúc chiến sự Trung Đông khiến nguồn cung phân bón và nguyên liệu sản xuất khan hiếm, đẩy giá phân bón tăng vọt.
Rủi ro chực chờ vụ đông
Giới phân tích nói rằng nguồn dự trữ, sản lượng nội địa và nguồn phân bón nhập khẩu đủ cho nhu cầu của vụ hè kéo dài sáu tháng, bắt đầu từ tháng 4 này. Tuy nhiên, nếu xung đột kéo dài thêm nhiều tháng, Ấn Độ có thể khó tìm đủ lượng phân cần thiết cho vụ đông.
Ấn Độ là nước tiêu thụ phân bón lớn thứ hai thế giới sau Trung Quốc và phải phụ thuộc vào nguồn hàng nhập từ nước ngoài để đáp ứng nhu cầu trong nước. Ấn Độ tiêu thụ khoảng 70 triệu tấn phân bón các loại mỗi năm theo các số liệu của chính phủ trong giai đoạn 2021-2025, sản xuất nội địa đáp ứng khoảng 73%, còn lại phải nhập khẩu. Trong đó, nước này tự chủ khoảng 87% phân u rê, 90% phân tổng hợp NPK. Còn lại phải nhập 60% DAP và đến 100% phân kali.
Theo Sáng kiến nghiên cứu thương mại toàn cầu (GRRI), nhóm chuyên gia ở New Delhi, Ấn Độ đã nhập khẩu lượng phân bón trị giá 3,7 tỉ đô la từ Tây Á vào năm ngoái. Trong số đó bao gồm 2,2 tỉ đô la phân bón hỗn hợp chứa nhiều dưỡng chất cho cây, gồm nitơ, phốt pho và kali. Ngoài ra còn có 1,5 tỉ đô la các loại phân đạm như urê dùng cho các cây lương thực chủ lực như lúa gạo và lúa mì.
Hôm 1-4, bà Maninder Kaur Dwivedi, quan chức cấp cao của bộ nông nghiệp, nói với báo chí rằng nhu cầu phân bón được tính toán cho vụ gieo trồng mùa hè là 39,05 triệu tấn, trong đó 18 triệu tấn đã có sẵn trong kho.
Bà cho biết hàng dự trữ đầu vụ đáp ứng khoảng 46% nhu cầu phân bón, khá dồi dào so với thông thường chỉ là 1/3.
Hối hả tìm nguồn cung mới
Ấn Độ đang ứng phó với tình huống ngặt nghèo bằng “các bước đi mang tính chiến lược”, bà Aparna Sharma, quan chức cấp cao trong ngành phân bón, nói về sách lược của chính phủ. Bà nói chính phủ “đang chủ động tìm kiếm nguồn hàng” từ các nước bên ngoài vùng Vịnh như Nga, Marocco, Úc, Indonesia, Malaysia, Jordan, Canada, Algeria, Ai Cập và Togo.
Bà Sharma cho biết vùng Vịnh là một nguồn nhập khẩu quan trọng của Ấn Độ, chiếm 20-30% lượng urê, 30% phân lân (DAP) và 50% khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) – nguồn nguyên liệu thô chính để sản xuất phân bón.
Những năm gần đây, Ấn Độ vốn đã bắt đầu đa dạng hóa các nguồn phân bón, và quá trình này hiện đang được ráo riết đẩy nhanh hơn. Bà Sharma cho biết một nhóm công tác đã được lập ra để đánh giá các nguồn cung và lượng phân bón có sẵn trên toàn cầu. Căng thẳng địa chính trị leo thang, nhưng chính phủ vẫn trợ giá cho phân urê và DAP. Một bao urê 45 ký bán ra với giá 266 rupee (2,86 đô la), một bao DAP 50 ký giá 1.350 rupee (14,58 đô la). Trong khi đó, giá trung bình thế giới một bao u rê 45 ký khoảng 31 – 36 đô, còn DAP 50 ký là 46-48 đô, theo dữ liệu của Ngân hàng Thế giới (WB), tổ chức theo dõi nông nghiệp IndexMundi và sàn giao dịch hàng hóa Chicago (CBOT)…
Các vấn nạn mới
Nạn găm hàng để hưởng lợi và thiếu hụt LNG là khó khăn mới của sản xuất nông nghiệp của đất nước đông dân nhất thế giới.
Ông Dharmendra Malik, chuyên gia nông nghiệp và là thủ lĩnh của hội nông dân Bharatiya Kisan Union, nói rằng nông dân vẫn mua được phân bón giá rẻ, nhưng “nạn găm hàng và buôn bán chợ đã manh nha”. Lúc này thì kho dự trữ vẫn đủ cho vụ hè, nhưng Ấn Độ sẽ thiếu phân bón trong vụ đông nếu eo biển Hormuz vẫn tiếp tục bị phong tỏa. “Lúc này, Ấn Độ cần bảo đảm được nguồn cung thay thế và mạnh tay xóa bỏ nạn găm hàng”, Malik nói với Nikkei Asia.
Ông Sandip Das, chuyên gia phân tích nông nghiệp tại New Delhi, dự rằng nhu cầu phân bón sẽ lên cao điểm tháng 6 tới khi việc gieo hạt gần như hoàn tất. Ông nói tính cả vụ hè và đông, Ấn Độ cần 70 triệu tấn phân bón. “Vấn đề nằm ở nguồn cung cấp khí LNG, do đó việc sản xuất phân urê đang bị ảnh hưởng mặc dù chính phủ đang ráo riết tìm nguồn mua giao ngay”.
Đối với một mảnh ruộng rộng một mẫu Anh (khoảng 4000 mét vuông), chỉ cần khoảng 2 bao urê 45 ký là đủ. Nhưng nông dân lại dùng đến 4-5 bao do giá quá rẻ.
Trong khi đó, ông Anand Kulkarni, giám đốc của Crisil Ratings, cảnh báo: “Sự gián đoạn nguồn cung khí LNG và amoniac kéo dài trong khoảng ba tháng có thể làm hụt đi 10-15% sản lượng urê và phân bón hỗn hợp trong nước”.
LNG là nguồn cung cấp khí đốt cho lò đốt, khí metan CH4 và CO2 để sản xuất phân urê. Hiện Ấn Độ bảo đảm 70% nhu cầu LNG của các nhà máy làm phân urê.
“Thêm vào đó, lượng phân bón tồn kho đủ dùng trong khoảng ba tháng, cùng với lượng hàng nhập dự kiến từ các nguồn thay thế, sẽ làm vơi đi phần nào rủi ro thiếu hụt nguồn cung. Nhưng đó chỉ là chuyện trước mắt”, ông nhận định.
Theo Nikkei Asia, World Bank, IndexMundi, CBOT
Ricky Hồ / BSA Media
