Bán kết 1 Cuộc thi Khởi nghiệp Xanh 2025 khai mạc sáng 11/9 tại SIHUB (123 Trương Định, Q.3, TP.HCM), với sự góp mặt của các dự án Bảng A – nhóm ý tưởng và sản phẩm mới dưới 1 năm. Nhiều dự án đến từ nông thôn và giảng đường đại học đã mang đến sự đa dạng, tiềm năng. Ngay buổi đầu, thí sinh phải đối diện với loạt câu hỏi gai góc từ Ban giám khảo về thị trường, công nghệ và tính khả thi – tạo nên bầu không khí thi sôi nổi, thẳng thắn và nhiều gợi mở.
Chọn ngách nhỏ để đi
Từ TP.HCM, nhóm sinh viên Minh Thư, Thái Hòa và Hạ Nam Phương mang đến dự án “AroTrips – Bộ sản phẩm chăm sóc sức khỏe du lịch”. Lấy cảm hứng từ củ nghệ trắng, nhóm phát triển bộ sản phẩm làm đẹp và chăm sóc sức khỏe hướng tới khách du lịch, một thị trường ngách nhưng đầy tiềm năng.
Với mức giá combo 398.000 đồng/4 sản phẩm, sản lượng dự kiến 300 sản phẩm/tháng, AroTrips cho thấy sự chuẩn bị về mô hình kinh doanh. Họ cũng tạo dựng chuỗi cung ứng riêng, liên kết với hợp tác xã miền núi và xây dựng vùng trồng thử nghiệm tại Đại học Nguyễn Tất Thành.
“Chúng em không nhập khẩu nguyên liệu, mà chỉ dùng nghệ trong nước để kiểm soát chất lượng và nguồn gốc. Từ đây nguyên liệu sẽ được đưa đến nhiều nơi phù hợp cho bà con nông dân, hợp tác xã trồng”, Minh Thư khẳng định.
Giám khảo Nguyễn Đông Triều – Chuyên gia đào tạo Hội Doanh Nghiệp HVNCLC, đánh giá cao tên gọi AroTrips nhưng khuyên nhóm mở rộng phạm vi khách hàng thay vì bó hẹp ở khách du lịch. Trong khi đó, giám khảo Dung Võ – Thành viên Hội Đồng Cố Vấn của UNRED, WWF, BridgeforBillions, khuyến khích dự án cần phát huy lợi thế R&D, một trong những thế mạnh của nhóm.
Giữa nhiều lời “khen”, riêng giám khảo Nguyễn Thị Quỳnh Viên – Sáng lập và Giám đốc điều hành Công ty TNHH Hương Đất – Thương hiệu rau hữu cơ Happy Vegi thì cảnh báo về rủi ro nguyên liệu khi người tiêu dùng khó phân biệt nghệ trắng và nghệ đen.
Trả lời cho lời khuyên của giám khảo Đồng Triều, thí sinh Minh Thư cho hay, “nhóm em định hướng sau này cũng phải thay đổi để mở rộng thị trường hơn, chứ không đơn thuần là ngách cho khách du lịch. Khi lớn mạnh hơn sẽ nghĩ đến hướng đó”.
Thách thức từ công nghệ bảo quản nông sản
Trong khi đó, nhóm thí sinh từ Vĩnh Long trình làng dự án “EcoGuard – Dung dịch phủ sinh học kháng khuẩn” từ hành tím và chitosan vỏ tôm. Ý tưởng nhằm giải quyết bài toán bảo quản nông sản, vấn đề lớn ở Việt Nam khi tỷ lệ hao hụt sau thu hoạch vẫn cao trong nhiều năm nay.
Tuy nhiên, kết quả thử nghiệm mới chỉ kéo dài thời gian bảo quản thêm khoảng 5–7 ngày. Giám khảo Quỳnh Viên thẳng thắn cho rằng, “Thị trường cần, nhưng sản phẩm phải vượt trội. Nếu chỉ ngang bằng hoặc kém hơn đối thủ, người tiêu dùng sẽ chọn ai?”.
Đồng tình với ý này, giám khảo Nguyễn Minh Hiếu – Phó Giám đốc Trung tâm khởi nghiệp sáng tạo TPHCM (SIHUB) cũng cảnh báo, bản kế hoạch kinh doanh của dự án còn xa với thực tế, cần tính toán kỹ đầu vào và đầu ra. Bởi khởi nghiệp dù đã có sự nghiên cứu khoa học nhưng nếu muốn thành công phải đi kèm với tư duy kinh doanh thực tiễn.
Trà thảo mộc và bài toán khác biệt
Cũng đến từ tỉnh Vĩnh Long là dự án “HERTHY – Trà thảo mộc từ cỏ Mần Trầu”. Thí sinh Lý Gia Hân khẳng định điểm nhấn của sản phẩm là sự phối trộn tinh tế giữa cỏ Mần Trầu và năm loại thảo dược khác theo y học cổ truyền.
Nhưng sau khi nghe phần trình bày, giám khảo Nguyễn Đông Triều chỉ ra, mỗi năm cuộc thi đều có hàng loạt dự án trà thảo mộc. Nếu không tạo khác biệt rõ rệt, sản phẩm khó thoát khỏi sự lặp lại. Mặt khác, dự án có dẫn các nghiên cứu về cây cỏ này, cũng như sự kết hợp với các thảo dược khác, nhưng cũng cần có sự rõ ràng trong các thành phần đi với nhau có phù hợp ra sao cho người dùng.
Trong khi giám khảo Nguyễn Minh Hiếu đặt vai trò là người tiêu dùng, ông cho dự án biết, họ sẽ hỏi đại loại một số câu “trà của bạn khác gì so với hàng chục loại trà thảo mộc ngoài kia?”.
Đó là những sản phẩm truyền thống dễ làm, nhưng khó tạo dấu ấn, nếu thiếu nghiên cứu sâu về thị trường và người dùng.
Nano Collagen từ vảy cá lóc
Nhóm sinh viên TP.HCM với dự án “Nano Collagen từ vảy cá lóc” đã thu hút sự chú ý bởi cách tận dụng phế phẩm thủy sản để sản xuất collagen, nguyên liệu được thị trường làm đẹp ưa chuộng.
Sản phẩm chứa 84% thành phần từ vảy cá lóc, kết hợp enzyme từ dứa và công nghệ nano.
Nhưng theo đánh giá của ban giám khảo, chính công nghệ này là rào cản bởi chi phí quá cao khiến giá bán khó cạnh tranh.
Giám khảo Đông Triều cảnh báo, “Không phải ai cũng dám sản xuất collagen nano, vì chi phí khiến sản phẩm khó tiếp cận thị trường”. Dù nhóm phản biện rằng nguyên liệu rẻ sẽ bù chi phí, nhưng rõ ràng bài toán chi phí công nghệ và giá thành là nút thắt mà nhóm phải giải quyết sau này.
Là một trong số ít dự án đến từ An Giang thi trong ngày 11/9, nhóm Trần Hữu Bằng, Hồ Ngọc Nhi và Phạm Thị Ngọc Nguyễn mang đến dự án “Trà Ngọc Mễ”, tận dụng râu bắp để chế biến trà thảo mộc. Dự án đã có bước đi thực tế khi xuất khẩu 800–900 hộp sang Trung Quốc trong năm 2025 và năm trước đó.
Tuy nhiên, giám khảo Dung Võ lưu ý rằng, “Đừng vội mở rộng sang thân, lá hay vỏ bắp khi chưa khai thác hết giá trị của râu bắp. Nếu thị trường Trung Quốc bất ngờ tăng nhu cầu gấp 100 lần, các bạn sẽ lấy nguồn nguyên liệu ở đâu?”.
Mặt khác theo giám khảo Dung Võ, dự án cần cho thấy rõ hơn nữa vì sao mình tính làm sản phẩm khác ngoài râu, phải cho thấy, những sản phẩm đó thì thị trường nằm đâu, khách hàng quay lại ra sao, bao nhiêu %…
Sản phẩm có lợi thế về nguồn gốc ĐBSCL và chứng nhận VietGAP, nhưng vẫn cần chiến lược chuỗi cung ứng dài hạn để đảm bảo khả năng mở rộng quy mô.
“Bắp non đóng lon cũng khá nổi tiếng ở ĐBSCL, đến nay bạn đang cung cấp cho 6 doanh nghiệp làm là khá ổn”, Giám khảo Nguyễn Đông Triều bày tỏ.
Với những nhận xét thẳng thắn của ban giám khảo cho thấy khoảng cách giữa ý tưởng và thương mại hóa vẫn còn lớn. Đó là thách thức, nhưng cũng chính là giá trị cốt lõi mà cuộc thi mang lại, và do đó, Khởi nghiệp Xanh nhiều năm qua, luôn có nhiều bạn trẻ thi từ 2-3 lần, bởi sau mỗi năm như thế họ đã phát triển ngày một tốt lên qua sự góp ý của ban giám khảo.
Cuộc thi Khởi nghiệp Xanh năm thứ 11 sau khi phát động vào tháng 5/2025, đã thu hút sự tham gia của 220 hồ sơ hợp lệ. Sau đó, Hội đồng Sơ khảo gồm các chuyên gia, doanh nhân và cố vấn trong lĩnh vực phát triển bền vững, tiêu chuẩn hóa, đổi mới sáng tạo… đã tiến hành đánh giá độc lập và nghiêm túc trên các tiêu chí đã chọn ra 118 dự án lọt vào vòng Bán kết.
Năm nay, cuộc thi có chủ đề: “Khởi nghiệp xanh – Chuyển đổi xanh – Phát triển bền vững”.
Vòng Bán kết 2 sẽ diễn ra tại Đắk Lắk trong các ngày 20–21/9/2025 – Các dự án khu vực miền Trung – Tây Nguyên; Và vòng Bán kết 3 diễn ra tại Hà Nội trong các ngày 27–28/9/2025 – Các dự án khu vực phía Bắc.
Cuộc thi Khởi nghiệp Xanh do Trung tâm Nghiên cứu Kinh doanh và Hỗ trợ doanh nghiệp (BSA), phối hợp cùng Hội Doanh nghiệp Hàng Việt Nam Chất lượng cao với sự đồng hành của các doanh nghiệp tổ chức.
Một số hình ảnh tại cuộc thi:
Các thí sinh trình bày
