Giá rẻ hơn các loại chuối khác 10%, mức độ tươi mới và giữ được lâu hơn, thuế nhập khẩu thấp hơn… Chuối Việt Nam ngày càng hiện diện nhiều hơn tại các cửa hàng tạp hóa và siêu thị ở Nhật Bản, trong khi thế mạnh áp đảo của chuối Philippines đang giảm đi.
Tăng 14 lần trong 5 năm
Thống kê của chính phủ Nhật Bản cho thấy lượng chuối nhập khẩu từ Việt Nam năm ngoái đã tăng lên 33.000 tấn, gấp gần 14 lần so với sản lượng năm 2019. Thị phần chuối của Việt Nam cũng tăng từ hơn 0,22% lên 3,2%.
Riêng tháng 7 vừa rồi, các lô chuối từ Việt Nam tại khu vực Tokyo đã cao hơn gấp đôi so với cùng kỳ năm ngoái. Dù chỉ chiếm tỷ lệ rất khiêm tốn trong tổng lượng chuối nhập khẩu, sự tăng trưởng này được xem là “bước đột phá” trước sự áp đảo gần như tuyệt đối của chuối từ Philippines trước đây.
“Gần đây bạn thấy chuối Việt Nam xuất hiện thường xuyên hơn trên thị trường”, theo lời một nhà bán buôn nông sản tại Chợ Ota ở Tokyo, người lần đầu tiên nhận thấy các thùng chuối từ Việt Nam vào khoảng năm 2023. Nhà bán buôn này nói rằng xét về khối lượng vận chuyển, chuối Việt Nam hiện đứng sau chuối từ Philippines và Ecuador.
Chuối Việt rẻ và ngon
Một hãng thương mại tin rằng sự gia tăng này là nhờ sự kết hợp giữa giá thành rẻ và chất lượng tốt.
Chi phí trồng trọt ở Việt Nam thấp hơn so với Philippines và các nhà sản xuất lớn khác. Ngoài ra, vị trí địa lý tương đối gần Nhật Bản của Việt Nam so với các nguồn cung từ châu Mỹ La-tinh như Mexico và Ecuador giúp chi phí vận chuyển rẻ hơn.
Một nhân viên cho biết, một chuỗi cửa hàng tạp hóa gần Tokyo đã bắt đầu bán thử chuối nhập từ Việt Nam hai năm trước, giờ đây họ nhận thấy khách thường chọn mua chuối Việt Nam. Một chuỗi cửa hàng tạp hóa khác bán chuối Việt Nam với giá thấp hơn khoảng 10% so với chuối từ Philippines.
Sự thống trị của chuối Philippines trên thị trường Nhật Bản là sự cộng hưởng giữa các nhà nhập khẩu Nhật Bản và người trồng trọt ở Philippines nhằm phát triển một nguồn cung ổn định. Thị phần của Philippines đạt đỉnh khoảng 90% vào đầu những năm 2010.
Tuy nhiên, trong thập niên qua, dịch bệnh và thời tiết thất thường đã ảnh hưởng đến ngành trồng chuối Philippines, chi phí nhân công tăng cao đã đẩy giá thành lên. Dù Philippines vẫn là nguồn cung chuối lớn nhất cho Nhật Bản, nhưng thị phần này đã giảm còn 75% trong năm 2024. Theo một hãng thương mại, chất lượng chuối Philippines thường không đồng đều và một số nhà nhập khẩu Nhật đã giảm lượng mua vào.
Chuối Việt rộng cửa vào thị trường Nhật Bản
“Việt Nam bắt đầu mở rộng diện tích trồng chuối gần đây. Cây chuối tự nhiên khỏe hơn và ít sâu bệnh, vì thế chất lượng quả cao hơn”, đại diện của một hãng bán buôn nông sản nói. Người này giải thích cây chuối non hơn cho quả tươi và giữ được lâu hơn.
Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường Việt Nam, diện tích trồng chuối lấy quả ở Việt Nam hiện khoảng 150.000-160.000 ha, chiếm 19% tổng diện tích cây ăn quả tại Việt Nam, sản lượng chuối cả nước hơn 3 triệu tấn mỗi năm. Như vậy, tổng diện tích trồng chuối của Việt Nam khá thấp so với con số khoảng 450.000 ha chuối của Philippines.
Đồng Nai (cũ) là địa phương chiếm 10-12% diện tích trồng chuối trên cả nước. Năm 2024, xuất khẩu chuối tươi của Việt Nam ước tính đạt hơn 380 triệu đô la, tăng 20% so với năm trước đó. Việt Nam đã vượt Philippines trong một vài năm gần đây để trở thành nguồn cung chuối lớn nhất cho thị trường Trung Quốc, với đại lục tiêu thụ gần 70% lượng chuối xuất khẩu của Việt Nam. Tiếp theo đó là Nhật Bản, Hàn Quốc, Singapore, Malaysia, Trung Đông và Nga.
Nhật Bản và Việt Nam là thành viên của Hiệp định đối tác toàn diện và tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP), thuế quan của Nhật Bản đối với chuối nhập khẩu từ Việt Nam hiện là 5,4%. Mức thuế này sẽ tiếp tục được giảm theo từng giai đoạn và sẽ được loại bỏ hoàn toàn vào năm 2028.
Ngược lại, các nguồn tin trong ngành dự đoán rằng thuế quan đối với chuối từ Philippines sẽ tiếp tục dao động trong khoảng 8-18% tùy theo mùa vụ. Điều này có thể mang lại cho chuối Việt Nam lợi thế hơn nữa về giá cả.
Theo Nikkei Asia, BSA Media
Ricky Hồ / BSA Media
