Kyoto – cố đô hơn ngàn năm của xứ Phù Tang – đang là nơi thu hút doanh nhân và giới khởi nghiệp nước ngoài. Họ là người kết hợp hài hòa công nghệ hiện đại và truyền thống của nơi đất xưa.
Đất lành cho startup ngoại
Zhenming Bi là nhà sáng lập người Trung Quốc của Lexiblocks. Đây là startup phát triển đồ chơi giáo dục bằng cách biến các khối gỗ truyền thống làm từ gỗ bách hinoki có nguồn gốc từ Kyoto với công nghệ nhận dạng hình ảnh tiên tiến.
Bi nói rằng: “Tôi cảm nhận được sức hút độc đáo và tinh thần Thiền tông của Kyoto, vốn cũng truyền cảm hứng cho các thiết kế sản phẩm của Apple và Notion. Kyoto vốn đã có một ngành công nghiệp gỗ truyền thống, và cũng có nghề thủ công tinh xảo”.
Bi cho biết Kyoto có nguồn nhân lực lành nghề ổn định từ nhiều lĩnh vực khác nhau nhờ là nơi đây có các trường đại học hàng đầu như Đại học Kyoto, Đại học Ritsumeikan và Đại học Kyoto Sekai.
Theo báo cáo của nền tảng thông tin khởi nghiệp Initial Inc. tại Nhật Bản, số lượng các startup được tài trợ tại Kyoto đã tăng gần gấp đôi lên 79 vào năm ngoái từ con số 44 của năm 2014. Nguồn vốn đã tăng từ 27 tỉ yen (184,7 triệu đô la theo tỷ giá hiện tại) lên 258 tỉ yen, tăng gần 10 lần.
Cũng trong giai đoạn 2014 – 2024, số startup được tài trợ ở Nhật Bản tăng khoảng 70% lên khoảng 2.900 công ty vào năm ngoái. Tổng vốn tài trợ đạt 7.793 tỉ yen, tăng hơn năm lần.
Đất cố đô vẫn “thủ cựu”?
Tuy vậy, khởi nghiệp ở Kyoto không phải bao giờ cũng là giấc mơ hồng.
Một doanh nhân nước ngoài giấu tên đang làm việc ở cố đô nói tìm nguồn vốn ban đầu là một rào cản đối với startup giai đoạn đầu ở Kyoto.
Các công ty truyền thống của Kyoto quan tâm đến bỏ vốn vào các startup nhưng lại “không quen với cách thức hoạt động của các công ty khởi nghiệp, vì vậy họ muốn nắm giữ tỷ lệ cổ phần lớn, đến một phần ba”. Và điều này không phổ biến trong lĩnh vực khởi nghiệp”.
“Một phần ba về cơ bản là quyền phủ quyết”, theo David Milstein, giám đốc chi nhánh đầu tư mạo hiểm Eight Roads Ventures của Fidelity tại Nhật Bản. Và điều này có thể lèo lái startup chệch khỏi quỹ đạo mà các nhà sáng lập mong muốn.
Vị doanh nhân nói đã bay sang Singapore để tìm kiếm nhà đầu tư và nhận thấy “các khả năng trở nên tươi sáng hơn” bởi các nhà đầu tư tại quốc đảo này quen thuộc hơn với cách thức hoạt động của một công ty khởi nghiệp.
Thay đổi văn hóa kinh doanh “e ngại rủi ro”
Hệ sinh thái khởi nghiệp rộng của Nhật Bản đã mở rộng trong những năm gần đây. “Ở Tokyo, người ta sẽ có nhiều mối quan hệ và nhiều người khởi nghiệp hơn so với Kyoto”, theo Silas Reyes, doanh nhân người Mỹ sáng lập Wika, hệ thống học ngôn ngữ hỗ trợ AI.
Còn Milstein tin rằng “thị trường đầu tư mạo hiểm Nhật Bản đang cất cánh và ngày càng có nhiều công ty tham gia”.
Nhưng ông cũng lưu ý rằng: “Hầu hết các nhà đầu tư mạo hiểm có xu hướng nỗ lực để rút vốn sớm hơn. Đây là sự khác biệt lớn nhất so với phần còn lại của thế giới”. Ông tin rằng kiểu cách như vậy là “có vấn đề”, bởi phần nhiều startup cần thời gian nhiều năm để trưởng thành và có lợi nhuận.
Milstein cũng nói rằng các startup Nhật đã gia tăng khả năng tiếp cận nhân tài nước ngoài, bao gồm cả các kỹ sư. “Thế hệ đầu tiên những nhà sáng lập không phải người Nhật đang hình thành và bắt đầu tìm kiếm cơ hội đầu tư”, ông nhấn mạnh.
Chính phủ Nhật Bản đã khởi động các sáng kiến nhằm thu hút nhân tài nước ngoài và thúc đẩy đổi mới sáng tạo.
Tháng 11-2022, chính phủ của nguyên Thủ tướng Fumio Kishida đã công bố kế hoạch 5 năm nhằm tăng cường đầu tư khởi nghiệp, tìm cách thay đổi văn hóa kinh doanh truyền thống vốn e ngại rủi ro.
Đầu năm nay, chính phủ đã điều chỉnh lộ trình cấp thị thực khởi nghiệp, kéo dài thời gian lưu trú lên hai năm và loại bỏ các rào cản giai đoạn đầu, chẳng hạn như nhu cầu đảm bảo vốn ban đầu hoặc không gian văn phòng.
Các tổ chức tài chính đang chung tay nỗ lực thúc đẩy hệ sinh thái khởi nghiệp.
Ví dụ, sáng kiến Trung tâm Khởi nghiệp châu Á của Sở Giao dịch Chứng khoán Tokyo (TSE ) nhằm mục đích thu hút các công ty có tiềm năng ở châu Á đến Nhật Bản và niêm yết trên sàn Tokyo.
Chương trình hợp tác với Cơ quan Giám sát Dịch vụ Tài chính và Bộ Kinh tế, Thương mại và Công nghiệp (METI), cũng như các ngân hàng, công ty luật, công ty kiểm toán, quỹ đầu tư mạo hiểm và các nhà cung cấp thông tin.
Các startup như RIDI Corporation, kỳ lân công nghệ và nội dung số của Hàn Quốc được định giá 1,3 tỉ đô la, và KKday, một nền tảng du lịch thương mại điện tử của Đài Loan, đang tham gia chương trình, theo Hiroshi Iwase, người đứng đầu sáng kiến Trung tâm Khởi nghiệp châu Á. “Nhật Bản tương đối ổn định và minh bạch so với các quốc gia châu Á khác trên toàn cầu”, Iwase nói. Ông tin rằng Nhật Bản mang đến một lựa chọn thay thế hấp dẫn cho các công ty muốn niêm yết trên sàn chứng khóa lớn hơn so với quốc gia sở tại của startup.
Theo Nikkei Asia
Ricky Hồ / BSA Media
