Cơ quan dịch vụ tài chính Nhật Bản (FSA) sẽ nới lỏng các yêu cầu pháp lý với các tổ chức cho vay phi truyền thống nhằm giúp startup gọi vốn dễ hơn, theo Nikkei Asia. FSA sẽ đề xuất các thay đổi như giảm hoặc có thể miễn vốn điều lệ, nới lỏng số nhân sự chuyên trách…
Nới lỏng các quy định cho vay
Hiện tại, các tổ chức cho vay phi ngân hàng, chẳng hạn như các quỹ đầu tư, cần có vốn điều lệ ít nhất 1 tỉ yên (khoảng 6,29 triệu đô la) mới được phép phát hành trái phiếu doanh nghiệp để tạo nguồn vốn cho vay.
Tuy nhiên, FSA đang muốn sửa đổi luật nhằm hạ thấp mức vốn đòi hỏi. Cơ quan này cũng xem xét phương án bỏ hoàn toàn yêu cầu này.
Bên cạnh đó, FSA cũng sẽ xem xét việc nới lỏng các quy định về nhân sự. Theo một chỉ thị hiện hành, các tổ chức cho vay phi ngân hàng phải có ít nhất hai nhân viên có kinh nghiệm trong việc thẩm định khoản vay.
Trong tháng 8 này, FSA dự kiến sẽ thảo luận về các nội dung sửa đổi luật tại hội nghị toàn thể của Hội đồng hệ thống tài chính, cơ quan tư vấn cho Thủ tướng Chính phủ. Họ kỳ vọng sẽ đưa các đề xuất sửa đổi vào nghị trình làm việc của Quốc hội năm 2027.
Startup luôn cần dòng tiền cho công tác nghiên cứu và phát triển (R&D) và thương mại hóa sản phẩm. Thiếu tài sản thế chấp như đất đai, cùng với trạng thái kinh doanh còn non trẻ khiến họ gặp rất nhiều khó khăn trong việc tiếp cận các khoản vay.
Theo báo cáo của nhà cung cấp dữ liệu startup Speeda, vốn cho vay đối với các startup Nhật Bản đã giảm 10% trong năm ngoái xuống còn khoảng 220 tỉ yen, thấp hơn rất nhiều so với Mỹ và các quốc gia khác.
Theo báo cáo “Global and Japan Venture Capital Market Update 2024″do Tập đoàn đầu tư Nhật Bản (JIC) công bố, tổng nguồn vốn rót vào startup tại thị trường Mỹ lên tới khoảng 209 tỉ đô la, trong khi con số này tại Nhật Bản chỉ đạt khoảng 5 tỉ đô la (khoảng 779,3 tỉ yen). Nguồn vốn khan hiếm đã cản trở các startup tạo ra những công nghệ và dịch vụ mới – những yếu tố vốn đóng vai trò thúc đẩy tăng trưởng kinh tế của Nhật Bản.
Quỹ đầu tư mạo hiểm bắt đầu cho vay
Các tổ chức cho vay phi ngân hàng đang dần xuất hiện tại Nhật Bản và trên toàn thế giới, hứa hẹn sẽ lấp đầy khoảng trống tài chính nói trên. Những tổ chức cho vay kiểu mới này cung cấp các khoản vay nhanh chóng bằng cách sử dụng phân tích dữ liệu dựa trên AI và các công nghệ tiên tiến khác thay vì đòi hỏi tài sản thế chấp truyền thống.
Mars Growth Capital (liên doanh giữa quỹ Liquidity Group và tập đoàn tài chính lớn của Nhật Bản Mitsubishi UFJ Financial Group – MUFG) là một ví dụ. Quỹ này tích cực ứng dụng AI để tự động hóa quá trình phân tích tín dụng và ra quyết định cấp vốn nhanh chóng cho các startup.
Quỹ Genesis Alternative Ventures cũng đã thành công gọi vốn từ các ngân hàng lớn Nhật Bản như Aozora Bank và Mizuho Bank. Mô hình kinh doanh của các tổ chức này đều dựa trên việc dùng nguồn tiền huy động được từ các nhà đầu tư để cho vay lại.
Đạo luật điều chỉnh trái phiếu doanh nghiệp đối với tổ chức phi ngân hàng được ban hành vào năm 1999, ban đầu nhắm tới các công ty tài chính tiêu dùng và những tổ chức cho vay tương tự. Đạo luật này đã thiết lập khung pháp lý cho phép sử dụng nguồn vốn huy động qua trái phiếu để cho vay, đi kèm với các quy định nhằm duy trì tính an toàn và bền vững của hoạt động kinh doanh.
Tại sao các quỹ đầu tư mạo hiểm lại cho vay?
Dù bản chất là các quỹ đầu tư mạo hiểm, nhiều quỹ lại chọn rót vốn dưới hình thức cho vay (nợ mạo hiểm – venture debt) thay vì mua cổ phần nhằm mang lại lợi ích song hành và giải quyết các điểm nghẽn của thị trường.
Đối với các nhà sáng lập, việc tiếp cận vốn vay giúp họ tránh bị pha loãng tỷ lệ sở hữu (equity dilution), đặc biệt tối ưu khi họ chỉ cần thêm dòng tiền ngắn hạn để thúc đẩy tăng trưởng mà không muốn bán đi cổ phần của mình.
Bên cạnh đó, mô hình này trực tiếp lấp đầy khoảng trống tài chính mà các ngân hàng truyền thống để lại. Bởi ngân hàng thường từ chối các startup công nghệ do nhóm này chủ yếu “đốt tiền” trong giai đoạn đầu và thiếu tài sản thế chấp hữu hình như đất đai, nhà xưởng.
Về phía các quỹ đầu tư, để bù đắp rủi ro khi trở thành “chủ nợ” của startup, họ thiết lập những cơ chế sinh lời và bảo vệ đặc thù. Chẳng hạn, các quỹ cho vay với lãi suất cao hơn và được ưu tiên trả nợ trước cổ đông nếu công ty phá sản. Ngoài ra, các quỹ này còn thường xuyên yêu cầu đính kèm quyền mua cổ phần (warrants) ở mức giá ưu đãi, giúp họ nắm chắc cơ hội thu về lợi nhuận lớn khi startup phát triển bùng nổ trong tương lai.
Ricky Hồ / BSA Media
