Ba tập đoàn ngân hàng hàng đầu Nhật Bản đang đẩy mạnh hoạt động trong lĩnh vực nghệ thuật như tổ chức các triển lãm để thắt chặt mối quan hệ với các nghệ sĩ và cả đưa nghệ thuật vào các dịch vụ tài chính.
Thị trường nghệ thuật toàn cầu đạt quy mô 57,5 tỉ đô la trong năm ngoái, nhưng Nhật Bản chỉ chiếm 1% dù nền kinh tế chiếm đến 4% toàn cầu.
Quan tâm đa dạng
Sumitomo Mitsui Financial Group (SMFG) là một trong những ngân hàng lớn đầu tiên của Nhật Bản tập trung vào nghệ thuật. Tháng 11-2021, SMFG đã thành lập một đội ngũ chuyên trách. Ngoài việc tài trợ các hội chợ và tạo cơ hội quảng bá nghệ thuật, ngân hàng còn hỗ trợ quản lý các tác phẩm của khách hàng.
SMFG đã tổ chức nhiều cuộc triển lãm tại một trong các tòa nhà văn phòng của mình gần ga Tokyo. Một buổi trưng bày diễn ra từ cuối tháng 5 đến giữa tháng 6 đã giới thiệu 65 tác phẩm, bao gồm “La Reine Charlotte” của nghệ sĩ người Pháp Evelyn Postic.
“Người giàu rất quan tâm đến nghệ thuật. Chúng tôi xem đây là một cách tiếp cận quan trọng để xây dựng mối quan hệ với tệp khách này”, một đại diện SMFG nói.
Mitsubishi UFJ Financial Group (MUFG) lại tập trung vào các nghề thủ công truyền thống. Đây là một phần không thể thiếu trong văn hóa và di sản nghệ thuật của Nhật Bản.
Tháng 8-2023, MUFG đã khởi động dự án hỗ trợ các nghề thủ công truyền thống. Ngân hàng đã đã tổ chức các triển lãm cho cả những nghệ nhân được công nhận là “báu vật quốc gia sống” lẫn các nghệ sĩ trẻ tại trụ sở chính ở Tokyo và Osaka.
Năm 2024, các chi nhánh ngân hàng và công ty chứng khoán của MUFG bắt đầu mua và trưng bày các tác phẩm thủ công ngay tại nơi làm việc để thu hút khách hàng. Nhân viên còn phỏng vấn nghệ sĩ và viết bài về họ.
“Nghề thủ công truyền thống đối mặt với thách thức lãng quên và mai một, thay đổi của thời cuộc. Chúng ta có thể rút ra nhiều bài học bổ ích, ứng dụng những điều này vào lĩnh vực tài chính”, một đại diện của MUFG nói.
Mizuho Financial Group thì áp dụng những khái niệm như “truyền năng lượng bằng nghệ thuật” và “đưa nghệ thuật đến gần hơn với công chúng” nhằm gắn kết nghệ thuật với văn hóa và tư duy của doanh nghiệp.
Năm 2023, Mizuho ký thỏa thuận hợp tác toàn diện với Đại học Nghệ thuật Tokyo. Tháng 3 vừa qua, ngân hàng đã ra mắt các chi nhánh định hướng khách hàng mang tên Mizuho Atelier tại nhiều thành phố như Yokohama, trưng bày các tác phẩm của sinh viên đại học.
Tại một chi nhánh của Mizuho ở Aizuwakamatsu, tỉnh Fukushima, các nhân viên ngân hàng và giảng viên đại học nghệ thuật đã cùng nhau thiết kế một chiếc rèm noren truyền thống thường được treo ở lối vào các cửa tiệm ở Nhật Bản.
Trang bìa báo cáo tài chính hằng quý của Mizuho cũng in tác phẩm của sinh viên nghệ thuật. “Chúng tôi muốn kết hợp những ý tưởng từ nghệ thuật và liên kết chúng với hoạt động kinh doanh, thoát khỏi những khái niệm có sẵn,” một đại diện Mizuho cho biết.
Quy mô thị trường nghệ thuật nội địa tăng 7 lần
Cả ba ngân hàng đều hướng tới thị trường nghệ thuật nội địa vốn đang đà tăng trưởng trở lại.
SBI Art Auction – một công ty đấu giá nghệ thuật của Nhật Bản – nói doanh thu của họ đạt 6,01 tỉ yen (khoảng 41 triệu đô la) trong năm 2024, thấp hơn mức kỷ lục 6,93 tỉ yen của năm 2022 và gấp bảy lần so với một thập niên trước.
Giới trẻ cũng bắt đầu quan tâm đến nghệ thuật. Theo SBI Art Auction, người tham gia đấu giá dưới 40 tuổi hiện chiếm 53,3% tổng số người đấu giá thành công trong năm 2024.
Theo báo cáo Thị trường nghệ thuật 2025 của Art Basel và UBS, doanh thu thị trường nghệ thuật toàn cầu đạt khoảng 57,5 tỉ đô la trong năm 2024, nhưng Nhật Bản chỉ chiếm 1%.
Tuy nhiên, SMFG nhận xét rằng với việc chiếm 4% GDP toàn cầu, tiềm năng của thị trường kinh doanh nghệ thuật của Nhật Bản rất lớn.
Báo cáo của Art Basel – UBS cho biết, trong khi doanh số tại các thị trường như châu Âu, Mỹ và Trung Quốc sụt giảm vào năm 2024, doanh số ở Nhật Bản lại tăng 2%. “Nhật Bản là một trong số ít thị trường đi ngược lại xu hướng này”, báo cáo viết.
Trong bối cảnh lạm phát dai dẳng ở Nhật Bản, các tác phẩm nghệ thuật vốn những vật thể hữu hình, đang thu hút sự chú ý như một tài sản thay thế có khả năng chống lạm phát. Họ có thể bán khi thấy lời, nhưng trước khi bán, họ có thể thưởng thức và chiêm ngưỡng các tác phẩm.
Các công ty tài chính và ngân hàng cũng tao nên sôi động cho thị trường mới, như dùng các tác phẩm nghệ thuật làm tài sản thế chấp, tư vấn quản lý tài sản… SMFG, MUFG và Mizuho đang nỗ lực thắt chặt mối quan hệ với giới nghệ thuật, hỗ trợ mở rộng thị trường. Cũng có tin ngân hàng sẽ thành lập các quỹ liên quan đến nghệ thuật.
Mối quan hệ giữa ngân hàng và nghệ thuật rõ hơn ở các nước phương Tây. Các nhà băng thường có bộ phận chuyên trách về nghệ thuật và cung cấp các dịch vụ toàn diện như mua, bán và lưu trữ.
Tại Nhật Bản, đã từng có một trào lưu mua tranh phương Tây đắt tiền trong thời kỳ bong bóng kinh tế từ cuối những năm 1980 đến đầu những năm 1990. Một số người cho rằng quy mô thị trường lúc bấy giờ vượt quá 1.000 tỉ yen. Nhưng nhiều người đã chịu lỗ khi giá sụp đổ sau khi bong bóng vỡ, và thị trường đã rơi vào tình trạng ảm đạm kể từ đó.
Tai Iguchi, CEO của TRiCERA – hãng tư vấn quản lý tài sản cho các tác phẩm nghệ thuật đương đại, nói rằng: “Để vực dậy thị trường, điều quan trọng là tăng tính minh bạch của giá cả và giao dịch. Tài chính nghệ thuật cũng cần phải môi trường phù hợp để bén rễ”.
Theo Nikkei Asia
Ricky Hồ / BSA Media
