- Các robot hình người của Trung Quốc lập kỷ lục Guiness về pha cà phê, xô ngã các kỷ lục Olympic về điền kinh… tại sự kiện Hội nghị robot thế giới 2026 (WRC 2026) đang diễn ra ở Bắc Kinh.
- Trung Quốc đang thống trị gần như 100% thị trường robot hình người toàn cầu.
Từ phòng thí nghiệm ra nhà máy, cửa hàng và cả sân vận động, robot Trung Quốc đang bước qua ranh giới giữa ý tưởng trình diễn và ứng dụng thương mại. Đó là những màn đấm bốc hào hứng hay robot pha cà phê, làm kem… Khả năng giải quyết các bài toán thực tế và thương mại hóa các sản phẩm robot là thỏi nam châm thu hút các nhà đầu tư và người xem tại Hội nghị robot thế giới 2026 (WRC 2026) diễn ra từ ngày 19 đến 23-8 tại Bắc Kinh.
Thống trị thị trường robot hình người toàn cầu
Trước sự kiện WRC 2026, thương vụ phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) của Unitree Robotics đã gây xôn xao. Reuters bình luận đây là đòn bẩy quan trọng cho các startup robot đại lục, củng cố niềm tin của nhà đầu tư giữa cuộc đua lên sàn chứng khoán (tại Hồng Kông hoặc đại lục), sau khi cơn sốt gọi vốn đã đẩy định giá nhiều công ty vượt ngưỡng 1 tỉ đô la, bất chấp các biện pháp hạn chế nhập khẩu từ Mỹ.
Trung Quốc đang nhanh chóng trở thành tâm điểm đổi mới sáng tạo về robot của thế giới, lĩnh vực được dự báo sẽ định hình lại cách sản xuất hàng hóa và cách con người sinh sống. Chủ đề của WRC 2026 là “Con người và máy móc cộng sinh, sản xuất và nhu cầu hội nhập”. Số đơn vị trưng bày tại WRC năm nay vượt 300, tăng 69% so với năm 2025, với hơn 3.000 sản phẩm được giới thiệu, trong đó khoảng 300 sản phẩm ra mắt lần đầu. Nhiều thiết bị được vận hành dựa trên các mô hình AI lớn, điện toán đám mây và dữ liệu lớn.
Ngành công nghiệp này đang mang về những con số khổng lồ. Dữ liệu của Bộ Công nghiệp và Công nghệ Thông tin Trung Quốc cho thấy doanh thu của các doanh nghiệp công nghiệp quy mô lớn trong ngành robot đã vượt 300 tỉ nhân dân tệ (khoảng 44,24 tỉ đô la) vào năm 2025, với tốc độ tăng trưởng bình quân hơn 20% mỗi năm trong 5 năm qua.
Báo cáo của hãng nghiên cứu Smart Analytics Global (Mỹ) chỉ ra rằng lượng robot hình người xuất xưởng trên toàn cầu trong nửa đầu năm 2026 đạt khoảng 19.100 đơn vị, trong đó sản phẩm do Trung Quốc chế tạo chiếm hơn 97%. Ở phạm vi rộng hơn, xuất khẩu robot công nghiệp của nước này tăng 13,2% trong giai đoạn từ tháng 1 đến tháng 7, còn lượng robot phẫu thuật xuất xưởng trong nửa đầu năm 2026 tăng gấp 3,3 lần so với cùng kỳ.
Theo Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Yin Hejun, robot, sản phẩm trí tuệ nhân tạo và thuốc sáng chế mới chính là 3 động lực mới cho tăng trưởng xuất khẩu của Trung Quốc.
“Trí tuệ hiện thân” – Từ võ đài đến cửa hàng tiện lợi
Lợi thế về chuỗi cung ứng công nghiệp và sự hậu thuẫn từ chính phủ đã tiếp sức cho khái niệm “trí tuệ hiện thân” (embodied intelligence) – sự kết hợp giữa kỹ năng vận động và thao tác bằng AI. Để cạnh tranh, nhiều startup nỗ lực phát triển mô hình AI riêng để robot có thể tự mô phỏng không gian vật lý, khắc phục điểm yếu của các mô hình ngôn ngữ lớn như ChatGPT (vốn thiếu dữ liệu vật lý về góc độ hay lực nắm của cánh tay). Sự ganh đua này đã tạo ra những ứng dụng đa dạng tại sự kiện:
- Unitree: Ngôi sao sáng sau đợt IPO thành công đã trưng bày đa dạng sản phẩm. Đáng chú ý là mẫu “transformer” GD01 cao 3 mét, nặng 500 kg, và robot hình người H2 cao 1,8 mét trình diễn những cú đá, đấm bốc điêu luyện ngay trên sân khấu.
- EngineAI: Startup từ Thâm Quyến này đã ra mắt một “giải đấu đối kháng” mang phong cách UFC, nơi robot hình người phô diễn các pha nhào lộn và đấm đá giải trí. Vé xem các trận đấu tại Thượng Hải đã được mở bán với giá từ 68 nhân dân tệ (10 đô la).
- AI2 Robotics: Khẳng định năng lực thương mại với AlphaBot – robot tích hợp nền tảng AlphaBrain độc quyền. Thiết bị được mô phỏng trong không gian bán lẻ, có thể tự làm kem và pha cà phê ổn định trong nhiều tình huống mà không cần con người can thiệp.
- Deep Robotics: Hãng công nghệ có trụ sở tại Hàng Châu mang đến 6 giải pháp công nghiệp ứng dụng robot chó bốn chân Lynx, chuyên phục vụ cho giao hàng chặng cuối và hỗ trợ cứu hỏa.
Sự bứt phá không chỉ đến từ các startup. Theo Reuters, các hãng công nghệ lớn như Xiaomi cũng giới thiệu robot hình người của riêng mình, cho thấy nhu cầu từ ngành công nghiệp đang thúc đẩy đổi mới sáng tạo mạnh mẽ. Triển lãm còn có robot phục vụ nhu cầu bầu bạn, làm việc nhà, bán hàng tại cửa hàng tiện lợi – những sản phẩm hướng thẳng tới thị trường tiêu dùng khổng lồ của Trung Quốc – vốn giữ vị trí thứ hai thế giới về tiêu thụ hàng hóa trong hơn 10 năm qua.
Tổng kết lại bước chuyển mình này, ông Ren Jingwei, quản lý tại Viện Nghiên cứu Zhiyuan ở Hàng Châu, nhận định: “Robot không còn chỉ xoay quanh những ý tưởng hào nhoáng và thông số kỹ thuật. Chúng ngày càng tập trung giải quyết các thách thức trong đời sống thực”.
Ricky Hồ / BSA Media
