Tại sự kiện SuperAI tháng trước ở Singapore, nhà đầu tư và khách tham quan đã tập trung vào gian hàng của Manus. Startup AI này gây chú ý từ tháng 3-2025 vừa rồi với công bố về “trợ lý AI tổng quát (AGI) đầu tiên trên thế giới”. Một trợ lý AI là một hệ thống kỹ thuật số mà con người có thể giao phó nhiệm vụ mà không cần tham gia vào quá trình thực hiện.
Manus có trụ sở chính ở Bắc Kinh và Vũ Hán, do Zhang Tao Cheung sáng lập. Nhà sáng lập kể anh bắt đầu lập trình khi còn học tiểu học, sử dụng máy tính ở trường hai lần một tuần, vì không nhiều gia đình ở Trung Quốc có đủ khả năng mua máy tính vào thời điểm đó. Cheung không du học ở nước ngoài, nhưng được Tencent và ByteDance tuyển dụng.
Sau khi được nhiều người biết đến hơn, tháng 6-2025 Manus chính thức chuyển trụ sở chính về Singapore – nhưng thực hiện khá âm thầm. Hiện Manus đã sa thải phần lớn 120 nhân viên ở văn phòng ở Bắc Kinh và Vũ Hán, chuyển khoản 40 người sang làm việc ở đại bản doanh Singapore. Startup cũng gia tăng tuyển dụng nhân tài địa phương, gồm kỹ sư AI, nhà khoa học dữ liệu và kỹ sư phát triển phần mềm bậc cao, với mức lương hấp dẫn từ 8.000 – 16.000 USD mỗi tháng. Manus cũng có có kế hoạch mở một văn phòng ở Tokyo và thâm nhập các thị trường Nhật Bản, Trung Đông và Mỹ.
Sản phẩm của Manus hoàn toàn bằng tiếng Anh và không thể truy cập ở Trung Quốc, có thể thực hiện các tác vụ phức tạp như lọc sơ yếu lý lịch hay phân tích thị trường chứng khoán. Mã truy cập sớm cho Manus được bán lại với giá lên tới 13.700 USD trên thị trường thứ cấp.
Cheung kể năm ngoái Manus đã dành bảy tháng để phát triển một “trình duyệt AI” với các tính năng như tự động tạo nhóm theo các chủ đề và sử dụng ngôn ngữ tự nhiên để tìm kiếm mọi người trên LinkedIn. Nhưng cuối cùng Manus không phát hành, bởi Cheung nói “sàn phẩm chưa đủ thân thiện với người dùng”.
“Thời khắc DeepSeek” – không chuyển đổi số chung chung
Startup AI DeepSeek ra mắt các sản phẩm AI chi phí thấp hồi tháng 1-2025, đã khiến cổ phiếu các hãng công nghệ lớn của Mỹ tụt dốc, trong đó có Nvidia. Sự trỗi dậy của DeepSeek cũng khơi gợi sự khao khát của nhà đầu tư đối với cổ phiếu công nghệ Trung Quốc. Thành công của DeepSeek cũng làm rõ rằng đổi mới AI có thể đến từ nhiều nơi, không chỉ Silicon Valley. DeepSeek cung cấp một mô hình nguồn mở mạnh mẽ, hiệu quả về chi phí, cho phép nhiều cá nhân và doanh nghiệp tiếp cận các giải pháp AI tiên tiến, nhưng chi phí rẻ hơn.
Trung Quốc đang vạch ra lối đi riêng trong phát triển các ngành công nghệ cao, muốn giữ vai trò dẫn dắt, không còn là người theo đuôi. Nguồn nhân lực trẻ với trình độ học vấn ngày càng cao của đại lục tạo ra động lực cho những nỗ lực như vậy.
Nhà sáng lập Lương Văn Phong của DeepSeek thuộc thế hệ 8X, tốt nghiệp ngành công nghệ thông tin và điện tử tại Đại học Chiết Giang. DeepSeek cũng tuyển dụng nhiều sinh viên mới tốt nghiệp và thực tập sinh từ các trường đại học hàng đầu của Trung Quốc, như Đại học Thanh Hoa và Đại học Bắc Kinh. Các phòng thí nghiệm do nhà nước hậu thuẫn và các bộ phận nghiên cứu của các công ty công nghệ lớn của Mỹ cũng đóng vai trò quan trọng trong việc đào tạo một nhóm lớn các nhà nghiên cứu địa phương.
Theo báo cáo năm 2023 của nhóm nghiên cứu MacroPolo thuộc Viện Paulson ở Mỹ, hơn một nửa số nhà nghiên cứu AI lấy bằng đại học tại Trung Quốc đã theo học sau đại học tại trong nước và làm việc tại đại lục sau khi tốt nghiệp. Khoảng một phần ba sinh viên đại học Trung Quốc đã đến Mỹ để học sau đại học và trong số đó, chỉ một tỷ lệ nhỏ trở về Trung Quốc để làm việc, theo cùng dữ liệu.
“Thế hệ doanh nhân trẻ Trung Quốc này lớn lên trong thời kỳ bùng nổ kinh tế của Trung Quốc, giúp họ tiếp cận được nhiều thông tin hơn. Và đó chính là trường hợp của DeepSeek, vì thành công của công ty này đến từ sự cởi mở trong học thuật, vì nhiều bài báo về AI không có ranh giới”, theo lời Tony Wang, đồng sáng lập Agora.io, một nhà cung cấp các giải pháp tương tác bằng giọng nói và AI theo thời gian thực có trụ sở tại Mỹ và Trung Quốc. Wang cũng nói rằng khá ngạc nhiên khi DeepSeek xuất phát từ thành phố Hàng Châu – nơi Wang sinh ra, chứ không phải là Silicon Valley hay cái nôi công nghệ nào khác.
“Những người được gọi là tinh hoa của Silicon Valley thực sự thông minh và họ được thúc đẩy bởi đam mê và sứ mệnh. Tuy nhiên, phần lớn thành công của họ đến từ những lợi thế của môi trường của họ – bao gồm vốn đầu tư mạo hiểm hàng đầu, cơ chế thoái vốn mạnh mẽ và sự tập trung của nhân tài toàn cầu. Nhưng với sự xuất hiện của DeepSeek, rõ ràng là sáng tạo đột phá cũng có thể đến từ những nơi khác”, Wang nói.
Yefei Song, Giám đốc giải pháp tại Ant Digital Technologies, cho biết kể từ “thời khắc DeepSeek”, nhiều công ty ở Trung Quốc đã chuyển sang theo đuổi chuyển đổi AI hơn là chuyển đổi kỹ thuật số chung chung. Song tin rằng đây là cơ hội để thay đổi nhận thức về Trung Quốc: không chỉ là một nước đi sau mà còn là một trong những nhà lãnh đạo trong kỷ nguyên AI.
Trợ lý AI tổng quát
Bắc Kinh cũng đang tích cực hỗ trợ ngành AI nước nhà. Chính phủ đã công bố “Kế hoạch hành động kết nối sức mạnh tính toán”, kêu gọi tiêu chuẩn hóa các trung tâm dữ liệu AI và tạo ra cơ chế giao dịch sức mạnh tính toán để tối ưu hóa tài nguyên.
Mỹ đang cấm xuất khẩu sang Trung Quốc các công nghệ và sản phẩm công nghệ tiên tiến, chẳng hạn như chip H20 của Nvidia. Trong khi đó, Trung Quốc vẫn duy trì và gia tăng đầu tư cho công nghệ AI. Ngân hàng đầu tư Jefferies của Mỹ dự đoán Trung Quốc có đủ chip để duy trì tăng trưởng trung tâm dữ liệu ít nhất đến nửa đầu năm 2026 và có thể tăng cường năng lực sản xuất chip 7 nanomet.
Năm 2025 được coi là năm của trợ lý AI. Nhiều startup đã chuyển trọng tâm sang phát triển các trợ lý thông minh. Jialong Shi, trưởng bộ phận nghiên cứu vốn cổ phần (PE) cho công nghệ Internet Trung Quốc thuộc Nomura, tin rằng mọi người đang chờ đợi sự kiện trọng đại kế tiếp của ngành AI là “sự ra đời của một trợ lý AI mạnh mẽ hơn từ các hãng công nghệ hàng đầu của Trung Quốc”.
Tuy nhiên, thách thức lớn nhất đối với AI Trung Quốc trên thị trường quốc tế vẫn là vấn đề địa chính trị. Chính phủ nhiều nước đã bắt đầu hạn chế sử dụng DeepSeek do “các lo ngại về an ninh”. Hiện Bộ Tài chính Mỹ cũng đang rà soát xem khoản đầu tư 75 triệu USD của quỹ Benchmark Capital vào Manus có tuân thủ các quy định ban hành năm 2023 về đầu tư vào doanh nghiệp đại lục hay không. Nhờ vòng gọi vốn do Benchmark dẫn dắt, mức định giá của Manus đã tăng năm lần so với trước đó. Manus hiện có mức định giá 500 triệu USD.
Dù sao sự hiện diện của Manus tại Singapore cũng là câu trả lời cho tương lai của các startup AI. Bloomberg đưa tin tính đến cuối năm 2023, Singapore có hơn 1.100 startup AI. Nhiều trong số này nằm trong làn sóng di dời từ đại lục.
Theo Nikkei Asia, Business Times, Bloomberg
Ricky Hồ / BSA Media
