Tính đến sáng nay 4-5, thị trường sầu riêng trong nước ghi nhận những diễn biến trái chiều với giá sầu riêng giống ngoại cao khoảng ba lần so với giống nội địa. Sầu riêng Monthong (thương lái còn gọi là Thái VIP) có sự bứt phá mạnh mẽ về giá tại điểm thu mua. Trong khi đó, dòng sầu riêng Ri6 truyền thống vẫn tiếp tục neo ở vùng giá thấp, thậm chí chạm mức kỷ lục trong nhiều năm qua do áp lực từ nguồn cung và các rào cản kỹ thuật xuất khẩu.
Ma trận giá tại vườn, điểm thu mua
Theo ghi nhận tại khu vực Đồng bằng sông Cửu Long (Tiền Giang, Cai Lậy, Đồng Tháp), giá sầu riêng Thái VIP loại A hiện dao động từ 120.000 – 122.000 đồng/kg, tăng khoảng 15.000- 20.000 đồng/kg so với ngày trước đó. Loại B được thu mua quanh mức 100.000-102.000 đồng/kg và loại C khoảng 90.000 đồng/kg. Với loại sầu Thái “mẫu dễ” – có vẻ ngoài ít bắt mắt hơn, giá loại A ở mức 105.000 đồng/kg, loại B 85.000 đồng/kg và loại C quanh 75.000 đồng/kg. Giới thương lái nhận định đà tăng này đến từ nhu cầu xuất khẩu ổn định trong khi nguồn hàng đạt chuẩn loại A không quá dồi dào.
Trái ngược với các mức giá hưng phấn của sầu riêng Thái Lan, sầu riêng Ri6 đang trải qua giai đoạn khó khăn. Tại kho, Ri6 loại A hiện chỉ được thu mua quanh mức 44.000 – 46.000 đồng/kg, loại B dao động 28.000 – 30.000 đồng/kg. Đáng chú ý, tại một số nhà vườn, giá mua xô chỉ còn 20.000 – 35.000 đồng/kg, giảm một nửa so với thời điểm đầu năm. Chị Xuân, một chủ vườn tại xã Hiệp Đức (Đồng Tháp) chia sẻ, với mức giá thương lái trả 35.000 đồng/kg loại A và 20.000 đồng/kg hàng dạt, lợi nhuận của nông dân gần như không còn sau khi trừ chi phí phân bón và nhân công tăng cao.
Ở các phân khúc khác, sầu riêng Musang King loại A dao động 90.000 – 92.000 đồng/kg, Black Thorn giữ mức cao quanh 110.000 đồng/kg. Tuy nhiên, sức mua đối với các dòng cao cấp này cũng đang có dấu hiệu chững lại.
Vì sao giá Ri6 trượt đáy?
Sự phân hóa giữa các giống sầu riêng bắt nguồn từ nhiều yếu tố khách quan lẫn chủ quan. Ông Võ Tấn Lợi, Chủ tịch Hiệp hội Sầu riêng Đồng Tháp, phân tích rằng giống Monthong giữ giá tốt hơn nhờ phù hợp thị hiếu thị trường Trung Quốc với đặc điểm cơm dày, ít xơ và dễ bảo quản. Ngược lại, Ri6 gặp bất lợi hơn trong khâu vận chuyển xa.
Tại Đồng Tháp, dù diện tích sầu riêng lên tới hơn 20.000 ha với sản lượng khoảng 550.000 tấn mỗi năm, nhưng phần lớn là giống Ri6 và chỉ khoảng 10% đạt tiêu chuẩn xuất khẩu. Việc phụ thuộc quá lớn vào thị trường nội địa khi vào chính vụ khiến giá trị gia tăng của Ri6 không cao và dễ bị tổn thương khi thị trường biến động.
Thêm vào đó, tồn dư cadimi trong trái sầu riêng đang là rào cản kỹ thuật tạo áp lực lớn. Chủ tịch Võ Tấn Lợi nói rằng, dù không phải tất cả vùng trồng đều vi phạm, nhưng thông tin về các mẫu kiểm nghiệm vượt ngưỡng đã tạo tâm lý e ngại cho doanh nghiệp. Nguyên nhân tích tụ kim loại nặng được xác định là do việc sử dụng phân lân kéo dài, và việc cải tạo đất cần rất nhiều thời gian.
Áp lực cạnh tranh và kỳ vọng hồi phục?
Thị trường Việt Nam còn đang chịu sức ép lớn từ Thái Lan. Hiện nay, Thái Lan đã chính thức vận hành tuyến đường sắt kết nối Thái Lan với Lào và Trung Quốc để vận chuyển sầu riêng. Với hệ thống kho lạnh duy trì 13oC, thời gian vận chuyển từ Thái Lan đến Côn Minh chỉ còn 3 ngày, đến Thành Đô khoảng 5 ngày. Sự tối ưu về logistics này khiến giá sầu riêng nhập khẩu tại Trung Quốc giảm khoảng 30%, trực tiếp gây áp lực lên hàng Việt Nam.
Ông Đặng Phúc Nguyên, Tổng thư ký Hiệp hội Rau quả Việt Nam, nhận định đà giảm giá hiện nay còn do yếu tố mùa vụ. Từ tháng 4 đến tháng 6 là cao điểm thu hoạch của Thái Lan, sản lượng lớn khiến mặt bằng giá chung đi xuống. Trong khi đó, sản xuất trong nước vẫn còn manh mún, công tác kiểm soát tồn dư chưa đồng đều.
Dù vậy, triển vọng dài hạn vẫn được đánh giá khả quan. Số liệu hải quan quí 1 cho thấy xuất khẩu sầu riêng đạt gần 222 triệu đô la, tăng 128% so với cùng kỳ năm ngoái. Các chuyên gia kỳ vọng khi miền Đông và Tây Nguyên bước vào vụ thu hoạch với tỷ lệ giống Monthong cao hơn, giá sầu riêng sẽ có sự phục hồi đáng kể. Tuy nhiên, để duy trì đà tăng trưởng bền vững, bài toán về kiểm soát chất lượng và tổ chức lại sản xuất vẫn là yêu cầu cấp thiết đối với ngành hàng này.
Ricky Hồ / BSA Media
