Xuất khẩu gạo của Thái Lan đang trên đà đạt mục tiêu 7,5 triệu tấn trong năm nay. Tuy vậy, Hiệp hội các nhà xuất khẩu gạo Thái Lan (TREA) lại lo ngại với dự kiến giá trị xuất khẩu sẽ giảm 40% so với năm ngoái. Việt Nam cũng gặp tình trạng tương tự, khi xuất khẩu gạo nhỉnh hơn trong chín tháng đầu năm, nhưng kim ngạch lại giảm gần 18,5%.
Thị trường “bết bát”, giá tụt dốc
Thái Lan đã xuất khẩu hơn 5,9 triệu tấn gạo trong chín tháng đầu năm, theo Bangkok Post. Chủ tịch danh dự TREA Chookiat Ophaswongse nói để đạt mục tiêu 7,5 triệu tấn thì ba tháng còn lại của năm Thái Lan cần xuất khẩu trung bình hơn 500.000 tấn mỗi tháng. Nếu lượng gạo xuất là 600.000 tấn mỗi tháng, tổng lượng xuất khẩu có thể đạt 8 triệu tấn.
Tuy nhiên, ông Chookiat cho rằng thị trường gạo toàn cầu năm nay “bết bát” hơn nhiều so với năm ngoái, với sự cạnh tranh gay gắt trong bối cảnh nguồn cung dồi dào và nhu cầu giảm sút.
Do nguồn cung trong nước tạm đủ và cần ổn định thị trường nội địa, các nước nhập khẩu lớn ở Đông Nam Á. Indonesia đã tạm dừng nhập từ đầu năm nay. Ban đầu tạm dừng từ ngày 1-9 trong 60 ngày, nhưng Philippines đã kéo dài lệnh ngừng nhập đến hết năm. Nước này có kế hoạch nhập 300.000 tấn gạo trong tháng 1-2026, nhưng sau đó sẽ tiếp tục tạm ngưng trong ba tháng tiếp theo.
Những yếu tố này đã góp phần làm giá gạo trên thị trường toàn cầu sụt giảm. Gạo trắng 5% tấm của Thái Lan có giá 340 đô la/tấn. Giá gạo Myanmar là 310 đô la, giá gạo của Pakistan là 330 đô la, Ấn Độ 350 đô la và Việt Nam 360 đô la.
Trong chín tháng đầu năm nay, Việt Nam đã xuất khẩu 6,8 triệu tấn gạo và Ấn Độ là 18 triệu tấn.
“Thái Lan là nhà xuất khẩu gạo lớn thứ ba thế giới. Ấn Độ dự kiến sẽ xuất khẩu 22-23 triệu tấn và Việt Nam khoảng 8,5 triệu tấn trong năm nay”, ông Chookiat nói.
Ông dự đoán giá gạo Thái Lan sẽ ổn định quanh mức 340 đô la/tấn trong năm nay, giảm so với mức trung bình 500 đô la/tấn vào năm 2024.
Sản lượng xuất khẩu của Thái Lan dự kiến sẽ giảm từ 9,9 triệu tấn của năm ngoái, với giá trị xuất khẩu giảm khoảng 40% so với cùng kỳ năm trước.
Ông Chookiat cho biết xuất khẩu gạo hom mali và gạo đồ của Thái Lan tiếp tục đạt kết quả tốt trong năm nay.
Ông nói, nhu cầu đối với gạo hom mali của Thái Lan tại thị trường Mỹ đặc biệt mạnh mẽ, do người mua vội vã tích trữ trong bối cảnh lo ngại về các tác động tiềm tàng từ thuế quan của Trump.
Mỹ nhập khẩu khoảng 830.000 tấn gạo từ Thái Lan hàng năm, trong đó có 650.000 tấn là gạo hom mali.
Năm 2024, Thái Lan đã xuất khẩu 9,95 triệu tấn gạo, giá trị 226 tỉ baht (khoảng 6,43 tỉ đô la). Con số này tăng 13% về lượng, 27% về giá trị so với năm trước đó.
Thị trường khó dự báo
Ông Chookiat cho biết những nỗ lực của chính phủ nhằm ổn định giá gạo đang gặp khó khăn do thị trường toàn cầu suy thoái.
Ông nói, trong thời kỳ giá giảm, các nước nhập khẩu có xu hướng chỉ mua đủ lượng gạo cần thiết.
“Giá gạo toàn cầu đã giảm mạnh. Philippines thậm chí còn cấm nhập khẩu gạo để ngăn giá trong nước sụp đổ”, ông Chookiat nói. Chính phủ Philippines dự định sẽ khôi phục mức thuế nhập khẩu 35% đối với gạo trong năm 2026, theo Reuters.
“Năm tới, dường như không có yếu tố tích cực nào cho thị trường gạo Thái Lan bởi điều kiện canh tác thuận lợi hơn do mưa nhiều. Tình hình mưa cũng thuận lợi ở Myanmar và Campuchia”, Chủ tịch TREA nói.
Tại Việt Nam, các doanh nghiệp xuất khẩu gạo tin rằng cần có kế hoạch dự phòng, tìm kiếm các thị trường mới, trong đó có châu Phi. Một vài doanh nghiệp Việt tin rằng Indonesia sẽ đẩy mạnh nhập khẩu trở lại sau thời gian dài hạn chế thu mua.
Ông Trần Trương Tấn Tài, Tổng giám đốc Công ty TNHH Lúa gạo Việt Nam, lại có suy nghĩ khác. Ông đề xuất với tỉnh Đồng Tháp – địa phương có diện tích trồng lúa lớn ở Đồng bằng Sông Cửu Long – “mạnh dạn cắt giảm một vụ, chỉ canh tác hai vụ trong năm, thay vì ba”. Ông tin điều này góp phần giảm cung, giúp gia tăng giá trị.
Theo Bangkok Post, Reuters, BSA Media
Ricky Hồ / BSA Media
