Trung Quốc lần đầu vượt Mỹ, tiêu thụ 20% thủy sản xuất khẩu của Việt Nam

24/07/2025

TepBac — Tôm Việt Nam được giá và được chuộng trên thị trường Mỹ, với giá trung bình 11,22 đô la mỗi ký, cao hơn tôm Ấn Độ và Ecuador. Ảnh: tepbac

Trong sáu tháng đầu năm, xuất khẩu thủy sản của Việt Nam sang Trung Quốc đạt hơn 1,1 tỉ đô la, tăng 45% so với cùng kỳ năm ngoái. Đây là lần đầu tiên, Trung Quốc vượt Mỹ để trở thành nhà nhập khẩu thủy sản lớn nhất của Việt Nam, theo VASEP (Hiệp hội chế biến và xuất khẩu thủy sản Việt Nam).

Trong khi đó, VASEP nói Mỹ nhập khẩu khoảng 905 triệu đô la thủy sản từ Việt Nam, tăng gần 18%. Riêng tháng 5, kim ngạch xuất thủy sản sang Mỹ đạt gần 195 triệu đô la, tăng 61% so với tháng 4, cao nhất từ đầu năm. VASEP giải thích tháng 5 là giai đoạn các doanh nghiệp Việt đẩy nhanh xuất khẩu nhằm “né” chính sách thuế 46% Mỹ ban hành đầu tháng 4 và sẽ có hiệu lực từ hôm 9-7.

Tuy nhiên, sau đợt tăng đột biến, thị trường Mỹ đã giảm nhiệt ngay sau đó. Trong tháng 6, xuất khẩu thủy sản sang Mỹ giảm gần 18% so với cùng kỳ, trong đó tôm hạ hơn 36%, cá ngừ giảm hơn 40%.

“Nhiều nhà nhập khẩu Mỹ đang dè chừng các rủi ro phát sinh từ căng thẳng thương mại, nên họ hạn chế đơn hàng, giảm khối lượng hoặc chỉ đặt theo tháng”, VASEP nói.

Thị trường Trung Quốc – “điểm sáng” nhưng “khó tính hơn”

VASEP nói Trung Quốc ngày càng siết chặt các tiêu chuẩn chất lượng, nhưng chính sách thương mại đã “ổn định hơn”, giúp các doanh nghiệp Việt Nam dễ lên dễ lên kế hoạch sản xuất, ký hợp đồng dài hạn.

Xuất khẩu thủy sản sang Trung Quốc đang tăng trưởng ổn định, một số công ty lớn đạt kết quả tốt. Doanh thu xuất khẩu cá tra của Công ty cổ phần Nam Việt (ANV) đạt hơn 73 tỉ đồng trong sáu tháng đầu năm tăng 96%. Đây là kỷ lục của công ty trong một thập niên.

Lãi ròng của ANV đạt hơn 12 tỉ đồng, tăng 9%, mức bán niên cao nhất từ trước đến nay. Đại diện ANV nói thị trường châu Á và châu Mỹ tăng trưởng tốt trong năm nay, đặc biệt Trung Quốc là điểm sáng. Công ty đã hoàn thành hơn 92% kế hoạch doanh thu và 71% mục tiêu lợi nhuận cả năm chỉ sau nửa đầu năm.

Thị trường Trung Quốc đang là “điểm sáng”, với lượng nhập khẩu trong sáu tháng đạt 595 triệu đô la cho thị trường đại lục và Hồng Kông, tăng hơn 80% so với cùng kỳ. VASEP nói, trong cơ cấu sản phẩm, tôm chân trắng vẫn chiếm tỷ trọng lớn nhất với hơn 60%, tiếp đến là tôm sú và loại khác. Nhóm “tôm loại khác” ghi nhận mức tăng trưởng tới 124%, cho thấy xu hướng đa dạng chủng loại và các phân khúc ngách đang tăng trưởng mạnh.

Tôm hùm là mặt hàng đáng chú ý, với kim ngạch đạt 70 triệu đô la trong nửa đầu năm, tăng gấp 9 lần so với cùng kỳ năm 2024. Thương lái người Việt cũng đang đẩy mạnh thu mua cua Cà Mau. Giá cua gạch loại 1 tại các vuông nuôi ở Cà Mau khoảng 650.000-700.000 đồng một kg, cao gấp đôi cùng kỳ năm ngoái, do nguồn cung khan hiếm, Trung Quốc mua mạnh.

*Cua Cà Mau đang được giá. Thương lái đang mua cua gạch loại 1 với giá 650.000 – 700.000 đồng/ký để xuất sang Trung Quốc.*

Bài toán thị phần

VASEP nhận định xu hướng dịch chuyển đơn hàng giữa các thị trường vẫn sẽ tiếp diễn trong nửa cuối năm, khi doanh nghiệp Việt chủ động thích ứng với các thay đổi từ chính sách thuế, tiêu chuẩn kỹ thuật và yêu cầu truy xuất nguồn gốc. Bên cạnh việc thâm nhập sâu hơn vào Trung Quốc và khối CPTPP, nhiều doanh nghiệp cũng đặt mục tiêu giữ thị phần tại Mỹ thông qua mô hình sản xuất “xanh”, bền vững, tăng hàm lượng chế biến sâu để gia tăng giá trị.

Mỹ vốn là thị trường cao cấp, giá bán tốt, song với rủi ro chính sách ngày càng khó đoán, doanh nghiệp Việt cho biết buộc phải dịch chuyển. Một số công ty đã tái cơ cấu lại thị trường xuất khẩu, mở rộng sang Hàn Quốc, Nhật Bản, EU và khối CPTPP. Đồng thời, họ cũng đầu tư mạnh vào công nghệ, chuỗi lạnh và truy xuất nguồn gốc để tăng tính cạnh tranh.