Xuất khẩu xe điện hai bánh(*) của Trung Quốc sang Đông Nam Á tăng vọt trong quí 1-2026, do tác động của chiến sự Trung Đông. Nguồn cung xăng dầu khan hiếm khiến giá nhiên liệu leo thang, buộc người tiêu dùng tìm kiếm giải pháp thay thế, chuyển nhanh sang các loại xe điện. Đây là cơ hội tăng trưởng lớn cho các hãng xe điện Trung Quốc.

Sức mua tại Myanmar tăng hơn 7 lần

Trong ba tháng đầu năm, giá trị xuất khẩu xe hai bánh chạy điện của Trung Quốc sang Myanmar đã tăng vọt 617,5% so với cùng kỳ năm ngoái, đạt 64,7 triệu nhân dân tệ (9,5 triệu đô la). Thiếu hụt xăng dầu nghiêm trọng là nguyên nhân khiến lượng xe điện tăng vọt tại nước này. Hôm 7-3, chính phủ đã hạn chế phương tiện lưu thông luân phiên theo biển số chẵn – lẻ đối với xe hơi cá nhân và xe máy chạy xăng, nhưng lại miễn áp dụng cho xe điện. Nhân Hội chợ Quảng Châu (Canton Fair) giữa tháng 4, CEO một hãng xe điện Trung Quốc nói với Caixin rằng hãng mới mở đại lý tại Myanmar và bán sạch 200 xe điện mới nhập.

Tình hình tương tự tại Lào và Campuchia, nhưng mức tăng thấp hơn. Giám đốc của một hãng xe Trung Quốc khác cho biết hãng đã nhanh chóng mở rộng mạng lưới đại lý tại Lào và Campuchia trong quí 1.

Để giảm bớt áp lực từ chi phí nhiên liệu đắt đỏ, chính phủ Lào đã cắt giảm thuế tiêu thụ nhiên liệu ngày 18-3, đồng thời thông báo vào hôm 20-3 rằng các trường đại học trên toàn quốc sẽ rút ngắn lịch học xuống còn 3 ngày một tuần. Kim ngạch xuất khẩu sang Lào đạt 43,5 triệu nhân dân tệ,  tăng 25,7%.

Tại Campuchia, giá xăng, dầu diesel và khí dầu mỏ hóa lỏng (LPG) đã tăng lần lượt 41,5%, 84% và 60% kể từ khi xung đột Trung Đông nổ ra. Lượng xe nhập khẩu đạt 38,2 triệu nhân dân tệ, tăng 34,2%.

Các chuyên gia ngành nhận định quy mô xuất khẩu thực tế có thể cao hơn nhiều so với số liệu hải quan ghi nhận, do nhiều công ty Trung Quốc vận chuyển dưới dạng linh kiện rời để lắp ráp tại địa phương nhằm tận dụng các ưu đãi về thuế.

Triển vọng dài hạn còn bỏ ngỏ

Cuộc khủng hoảng nhiên liệu đã thúc đẩy doanh số bán hàng trong ngắn hạn, nhưng triển vọng dài hạn của các dòng xe máy điện tại khu vực vẫn còn bỏ ngỏ.

Báo cáo công bố cuối tháng 3 của Guotai Haitong Securities cho thấy khoảng 15 triệu xe máy đã được bán ra tại 9 quốc gia Đông Nam Á trong năm 2025, nhưng tỷ lệ các dòng xe điện vẫn ở mức thấp. Mức độ thâm nhập của xe máy điện mới chỉ đạt khoảng 10% tại Việt Nam vào năm 2023 và duy trì ở mức một chữ số tại Indonesia, Thái Lan, Malaysia và Philippines.

Theo một giám đốc tại công ty xe máy điện hàng đầu Trung Quốc, rào cản chính nằm ở công nghệ sản phẩm. Các dòng xe dùng ắc quy chì-acid có giá rẻ hơn xe xăng nhưng lại gặp hạn chế về phạm vi hoạt động và có độ bền kém hơn. Còn các mẫu xe sử dụng pin lithium-ion tiên tiến hơn lại có giá thành quá đắt đỏ, không thích hợp túi tiền của số đông.

Tại Đông Nam Á, Việt Nam thể hiện lập trường rõ ràng nhất về điện khí hóa giao thông. Chính phủ đã ban hành một kế hoạch hành động vào tháng 7-2022 với mục tiêu điện khí hóa hoàn toàn các phương tiện giao thông vào năm 2050. Với gần 7 triệu xe máy chạy xăng, Hà Nội đã đưa quyết định cuối năm 2025 nhằm thí điểm vùng phát thải thấp từ tháng 7-2026. Khu vực này sẽ hạn chế xe máy xăng theo thời gian và khu vực như một phần của quá trình chuyển đổi theo từng giai đoạn.

Các nhà sản xuất Trung Quốc đang mở rộng quy mô sản xuất tại địa phương để nắm bắt cơ hội từ sự chuyển dịch này. Yadea Group Holdings, tập đoàn được niêm yết tại Hồng Kông, đã xác định Đông Nam Á là ưu tiên chiến lược trong báo cáo thường niên năm 2025. Công ty này đã mở một cơ sở sản xuất tại tỉnh Bắc Giang, Việt Nam vào năm 2019 với công suất ban đầu là 200.000 xe mỗi năm và vừa chính thức khánh thành một nhà máy với công suất 1 triệu xe tại tỉnh Bắc Ninh vào đầu năm 2026. Tuy nhiên, doanh thu từ thị trường nước ngoài vẫn chiếm chưa đến 10% tổng doanh thu của hãng trong năm 2025. Trong khi đó, đối thủ cạnh tranh của họ là Tập đoàn Tailg cũng đã mở một nhà máy tại tỉnh Hưng Yên vào tháng 8-2024 với công suất thiết kế 350.000 xe/năm.

Theo Caixin

(*) Xe điện hai bánh gồm xe đạp chạy điện (e-bike), xe máy chạy điện (e-motorbike) và xe lướt điện (e-scooter).

Ricky Hồ / BSA Media